A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 6141

W czasie II wojny światowej między Japonią a aliantami dochodziło do brutalnych ataków na okręty szpitalne, zarówno z jednej jak i z drugiej strony. Dowódcy japońscy indywidualnie podchodzili do atakowania okrętów szpitalnych, postępując bardzo różnie w zależności od sytuacji, w jakiej się znaleźli. Natomiast alianci atakowali japońskie okręty szpitalne, które niestety, z winy samych Japończyków, nie były odpowiednio oznakowane. Z winy Japończyków okręty podwodne aliantów podczas ataków torpedowych zatapiały okręty japońskie, które przewoziły alianckich jeńców. Dochodziło wtedy do wielkich tragedii.

Australijskie okręty szpitalne

Największa japońska zbrodnia miała miejsce 14 maja 1943 roku, gdy japoński okręt podwodny I-177 zatopił australijski okręt szpitalny HMAHS Centaur.

Australia na początku wojny dysponowała trzema okrętami szpitalnymi. Były to: Manuda, Wanganella i Oranje. Okręty te jednak nie mogły swobodnie operować na płytkich wodach typowych dla akwenów Azji Południowo-Wschodniej. Potrzebny był nowy okręt szpitalny, dlatego z australijskiej marynarki handlowej wytypowano HMAHS Centaur. Okręt został poddany przebudowie i 1 marca 1943 roku został mianowany australijskim okrętem szpitalnym.

HMAHS Centaur został zbudowany przez stocznię Scotts Shipbuilding and Engineering Company. Stępkę położono 16 listopada 1923 roku, a budowę ukończono w 1924 roku. Okręt świadczył usługi pasażersko-frachtowe na trasie Zachodnia Australia-Singapur-Indonezja.

Australijski okręt szpitalny HMAHS Centaur. Na zdjęciu dobrze widoczne są oznakowania charakterystyczne
dla okrętów szpitalnych oraz nr okrętu 47 po którym można było sprawdzić jaka to jednostka.
/ Zdjęcie: Queensland Digital Library enc.slq.qld.gov.au

Na początku 1923 roku Ocean Company Steamship spółka zależna od Alfred Holt Blue Line Funel postanowiła zastąpić starzejący się statek Charon nową jednostką mogącą przewozić zarówno pasażerów, ładunek, jak i zwierzęta. Wybudowany kosztem 146.750 funtów szterlingów Centaur mógł przewozić 72 pasażerów oraz 450 krów. Zamiast zwierząt można było na czterech pokładach rozmieścić ładunki.

Centaur był jednym z pierwszych statków wyposażonych w silnik Diesla. Jedną z charakterystycznych cech tego statku był wysoki na 35 stóp (11 metrów) komin.

W grudniu 1939 roku Centaur poddano niewielkiej modernizacji. Zostały zamontowane nowe śruby i sprężarki, które zainstalowano w silniku. Na początku 1943 roku Centaur przekazany został do dyspozycji Australijskiego Departamentu Obrony w celu przebudowy na statek szpitalny. Konwersja przeprowadzona została przez Unlfed Services w Melbourne. Koszty przebudowy szacowano początkowo na 20.000 funtów australijskich. Ostateczny koszt zamknął się sumą 55.000 AU£.  Pierwotnie przeznaczono statek do odbywania rejsów pomiędzy portami w Nowej Gwinei, Townsville, Queensland, Australia.

4 stycznia 1943 roku australijski statek został przekazany do dyspozycji wojska po pracach adaptacyjnych rozpoczętych już 9 stycznia. Centaur został australijskim okrętem szpitalnym. Dane dotyczące okrętu, cechy charakterystyczne ułatwiające identyfikację oraz układ masztów zostały przekazane Międzynarodowemu Komitetowi Czerwonego Krzyża w pierwszych dniach 1943 r. Dane te Czerwony Krzyż przekazał następnie do Japonii w dniu 5 lutego. Informacja o nowym przeznaczeniu okrętu została również rozpowszechniona w prasie i mediach.

Konwencja Haska z 1907 roku

Okręt w wyniku konwersji otrzymał nowe oznakowanie zgodne z art. 5. i 10. konwencji haskiej z 1907 roku. Kadłub został pomalowany na biało z zielonym pasem na wysokości nadbudówek, który był przeplatany trzema czerwonymi krzyżami na każdym boku kadłuba. Nadbudówki pomalowano również na biało, a wiele dużych czerwonych krzyży umieszczono tak, by status okrętu był dobrze widoczny zarówno z morza jak i z powietrza, a numer identyfikacyjny 47 umieszczono w widocznym miejscu na dziobie. W nocy oznaczenia były oświetlone przez połączenie świateł wewnętrznych i zewnętrznych. Okręt odpowiednio został oznakowany przed możliwością ataku zarówno przez samoloty, okręty nawodne i podwodne.

Artykuł 5.

Okręty-szpitale wojskowe będą oznaczone barwą zewnętrzną białą z pasem poziomym czerwonym o szerokości 1,5 metra.

Okręty oznaczone w art. 2 i 3 będą oznaczone barwą zewnętrzną białą z pasem czerwonym o szerokości około 1,5 m.

Szalupy i łodzie okrętów wyżej wymienionych, jako też małe statki, które by mogły być przeznaczone do służby szpitalnej, będą oznaczone podobnymi barwami.

Wszystkie okręty szpitalne obok bandery narodowej podniosą dla oznaki białą flagę z czerwonym krzyżem, przewidzianą przez konwencję genewską, a nadto, jeśli należą do państwa neutralnego, podniosą na wielkim maszcie banderę państwa wojującego, pod którego rozkazami się znajdują.

Okręty-szpitale, zatrzymane przez nieprzyjaciela; w myśl art. 4. będą obowiązane spuścić banderę państwa wojującego, do którego należą. Okręty i statki wyżej oznaczone pragnące w pracy korzystać z nietykalności, do której mają prawo, powinny za zgodą wojującego, któremu towarzyszą, przedsięwziąć niezbędne środki, aby oznaczające barwy były dostatecznie widoczne.

Artykuł 10.

Kapłani, lekarze i sanitariusze każdego zabranego okrętu są nietykalni i nie mogą być jeńcami wojennymi. Porzucając okręt, zabierają przedmioty i narzędzia chirurgiczne stanowiące własność prywatną.

Personel ten będzie nadal pełnił swe czynności, póki to będzie konieczne i będzie mógł następnie oddalić się, gdy dowódca uzna to za możliwe.

Państwa wojujące winny zapewnić temu personelowi, który się znalazł w ich mocy, te same pobory i ten sam żołd, co personelowi własnej marynarki w tym samym stopniu.2

Artykuł 8.

Ochrona należna okrętom szpitalnym i lazaretom ustaje, jeśli się ich używa do czynności szkodzących nieprzyjacielowi.

HMAHS Centaur został zbudowany w 1924 roku. / Zdjęcie: www.ssmaritime.com

W pierwszy rejs okręt wypłynął 12 marca 1943 roku z Melbourne do Sydney. Po przybyciu do Sydney Centaur musiał przejść remont, gdyż stwierdzono liczne wady i usterki, które musiały być usunięte. Po przymusowym remoncie okręt odbył rejs z Townsville do Brisbane, mając na pokładzie rannych żołnierzy.

Fakt, że personel tych okrętów i lazaretów jest uzbrojony dla utrzymania porządku i obrony rannych i chorych, jako też fakt istnienia na okręcie urządzenia radiotelegraficznego, nie są uważane za mogące uzasadnić cofnięcie tej ochrony.2

12 maja 1943 roku HMAHS Centaur opuścił zatłoczony port w Sydney i skierował się według rozkazu, który otrzymał kapitan do Port Moresby na Nowej Gwinei, gdzie wojska australijskie toczyły zacięte walki z Japończykami. W dniu wypłynięcia na pokładzie jednostki znajdowało się:

  • 64 członków personelu medycznego, w tym 12 australijskich pielęgniarek,

  • 149 osób z polowej jednostki medycznej (2/12th Field Ambulance),

  • 44 przydzielone do personelu jednostki medycznej

  • 75 członków załogi.

W sumie zaokrętowane zostały 332 osoby. Okręt kierował się na północ, w rejon działań wojennych.

14 maja o godzinie 4.10 HMAHS Centaur płynął w pobliżu wyspy Moretan u wybrzeży Queensland, gdy w okręt uderzyła torpeda wystrzelona z japońskiego okrętu podwodnego. Trafiła w zbiornik paliwa znajdujący się dwa metry pod powierzchnią wody, tworząc otwór wielkości 8 do 10 metrów. Wybuch paliwa spowodował śmierć wielu osób, a część spłonęła żywcem. Atak nastąpił w bardzo wczesnych godzinach porannych, gdy większość personelu medycznego i załogi spała. Okręt momentalnie stanął w płomieniach i błyskawicznie zaczął tonąć.

Morze pełne krwi

HMAHS Centaur zatonął w ciągu około 3 minut, dlatego załoga jak i personel medyczny mieli bardzo mało czasu na opuszczenie tonącego okrętu w sposób zorganizowany, spuszczając na wodę szalupy ratunkowe. Przerażeni marynarze, żołnierze i personel medyczny po prostu skakali za burtę, szukając ratunku w wzburzonych wodach Morza Koralowego.

Okręt szpitalny został storpedowany przez japoński okręt podwodny I-177, którym dowodził komandor porucznik Hajime Nakagawa. Po ataku Japończycy wynurzyli się w miejscu, gdzie zatonął HMAHS Centaur, jednak biernie przyglądali się rozbitkom, nie udzielając im żadnej pomocy. Wkrótce I-177 zanurzył się i odpłynął.

Dla większości osób, którym udało się uratować z tonącej jednostki, nie było nadziei na ratunek. Część osób nie potrafiła pływać, a uciekając z tonącego okrętu, nie zdołała założyć kamizelek ratunkowych. Niekiedy były to osoby wyrwane ze snu i nie do końca orientowały się w sytuacji, co się dzieje z okrętem. Wielu utonęło, gdyż nie udało im się dotrzeć do szalup. Dźwięki wydawane przez tonący okręt, ruchy rozbitków oraz krew rannych przyciągnęły z czasem dziesiątki rekinów, które najpierw zaczęły pożerać unoszące się na wodzie zwłoki, a później zaatakowały pływających samodzielnie lub uczepionych szczątków okrętu rozbitków. Przerażające sceny pożeranych ludzi, przeplatane krzykami rozpaczy, rozszarpywanych ciał trwały przez wiele godzin.

Amerykański niszczyciel USS Mugford, który uratował wielu rozbitków z zatopionego Centaura. / Zdjęcie: en.wikipedia

Ratunek dla rozbitków przyszedł dopiero po trzydziestu sześciu godzinach, gdy amerykański niszczyciel USS Mugford 15 maja natrafił na tratwy ratunkowe. Do tego czasu wielu rozbitków zmarło w wyniku odniesionych ran.

W Australii opinia publiczna była zbulwersowana zatopieniem okrętu szpitalnego, który był odpowiednio oznakowany. Z 332 osób przebywających wtedy na okręcie uratowało się jedynie sześćdziesięciu trzech mężczyzn i jedna kobieta pielęgniarka Ellen Savage. Według relacji uratowanych atak torpedowy przeżyło ponad dwieście osób, które znalazły się w wodzie, lecz nie udało im się dotrzeć do tratw ratunkowych i ocalała ich jedynie jedna trzecia.

Siostra Ellen Savage jedyna kobieta, która została uratowana z personelu medycznego.
Zdjęcie wykonane podczas rozmowy w Greenslopes Army Hospital po około 7 - 10 dni od
uratowania. / Zdjęcie: Queensland Digital Library enc.slq.qld.gov.au

-------------------------

1Konwencja w sprawie zastosowania do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej (X konwencja haska), Haga, 18 października 1907 r. (Prawo międzynarodowe i historia dyplomatyczna. Wybór dokumentów, wstęp i opracowanie L. Gelberg, PWN, Warszawa 1954, t. I, s. 269 – 273).

Kapitan Centaura przestrzegał, by na okręcie nie było żadnej broni, tak by nie dać stronie japońskiej żadnego pretekstu do zatopienia jednostki. Świadczyć o skrupulatności kapitana pod tym względem mógł incydent, gdy zauważono, iż kierowcy karetek zaokrętowani na Centaura posiadają broń. Gwałtowny protest został dopiero zażegnany przedstawieniem odpowiedniego paragrafu konwencji haskiej, która dopuszczała noszenie broni przez personel w celu utrzymania porządku i obrony rannych.

2Konwencja w sprawie zastosowania do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej (X konwencja haska), Haga, 18 października 1907 r. (Prawo międzynarodowe i historia dyplomatyczna. Wybór dokumentów, wstęp i opracowanie L. Gelberg, PWN, Warszawa 1954, t. I, s. 269 – 273)


Największa tragedia morska Australii

Zatopienie HMAHS Centaura było najpoważniejszą katastrofą spowodowaną atakiem torpedowym. Premier Australii John Curtin za pośrednictwem władz państw neutralnych przekazał oficjalną skargę rządowi japońskiemu na bestialski atak na australijski okręt szpitalny. Curtin domagał się od władz japońskich ukarania dowódcy okrętu podwodnego wraz z oficerami, którzy byli odpowiedzialni za zatopienie australijskiej jednostki. Później premier Australii musiał złagodzić swoje stanowisko, gdyż on i australijscy politycy zaczęli się obawiać, że Japończycy będą mogli się mścić na tysiącach australijskich jeńcach wojennych więzionych na terenie niemal całej Azji.

Dowódca japońskiego okrętu podwodnego I-177 Hajime Nakagawa, który na swoim kursie zbieżnym dostrzegł australijski okręt szpitalny, nie zawahał się i wydał rozkaz do ataku. Hajime Nakagawa, będąc całkowicie posłusznym przełożonym i chcąc odzyskać nadszarpniętą reputację, postanowił zaatakować okręt szpitalny, kierując się przekonaniem, iż okręt płynie po rannych żołnierzy, którzy wróciwszy po rekonwalescencji zostaliby ponownie wysłani do walki z Japonią. Nakagawa w ten sposób osłabiał wojsko australijskie broniące Nową Gwineę.


Zdjęcie japońskiego okrętu podwodnego I-176 tego samego typu KD7 co I-177, który zatopił okręt szpitalny HMAHS Centaur. / Zdjęcie: Submarines of the Imperial Japanese Navy" by Polmar and Carpenter

Centaur został zaatakowany około 24 mil morskich (44 km, 28 mil) na wschód-północny wschód od Point Lookout, North Stradbroke Island, Queensland.3 W 2009 roku odnaleziono wrak okrętu, który spoczywał o 1 milę dalej (1,9 km, 1,2 mil) od pierwotnie podanych współrzędnych.

Rankiem, 15 maja 1943 roku, amerykański niszczyciel USS Mugford odszedł z Brisbane w celu eskortowania frachtowca Sussex (11.063 ton wyporności) płynącego do Nowej Zelandii. O 14:00, na pokładzie USS Mugford, zgłoszono widoczny obiekt na horyzoncie, jednocześnie samolot Royal Australian Air Force Avro Anson z 71. Dywizjonu do zwalczania okrętów podwodnych zauważył płynące szalupy ratunkowe i zawrócił w kierunku płynących okrętów, sygnalizując, by przyszli rozbitkom z pomocą.

Dowódca USS Mugford rozkazał, by frachtowiec samodzielnie kontynuował rejs, a załodze rozkazał ratować rozbitków. Marynarze zaczęli strzelać do pływających wokół statku rekinów, tak by bezpiecznie można było nurkować i pomagać rannym. Z chwilą wejścia na pokład pierwszych rozbitków amerykańska załoga dowiedziała się, iż ocalała grupa rozbitków pochodzi z okrętu szpitalnego Centaur. O 14.14 z USS Mugford udało się przekazać informacje o tragedii do oficera marynarki w Brisbane. Poinformowano, że odnaleziono rozbitków z Centaura na 27o 03`S 154o 12`E. Niszczyciel w ciągu godziny i dwudziestu minut uratował 64 rozbitków. USS Mugford poszukiwał rozbitków aż do zmroku, a następnie wrócił do Brisbane. Dalsze poszukiwania były kontynuowane w nocy z 15 na 16 maja aż do godziny 18.00 przez USS Helm. Dalsze poszukiwania trwające od 16 do 21 maja były prowadzone przez HMAS Lithgow i cztery kutry torpedowe, lecz nie udało się odnaleźć więcej ocalałych.

W czasie ataku na HMAHS Centaur nie było osób na pokładzie, które mogłyby zidentyfikować, jaki okręt dokonał ataku. Kilka ocalałych osób twierdziło, iż słyszało okręt podwodny, który poruszał się na powierzchni. Kucharz Francis Martin unoszący się na wodzie, będąc uczepionym pokrywy luku, poza zasięgiem wzroku od innych ocalałych potrafił dość dobrze opisać okręt podwodny, który był na powierzchni zaraz po ataku. Dzięki tej relacji Wywiad Marynarki Wojennej stwierdził, iż opis pasuje do profilu okrętu podwodnego KD7 typu Kaidai należącego do Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii.

W czasie ataku trzy KD7 typu Kaidai operowały poza wschodnim wybrzeżem Australii:

  • I-177 pod dowództwem Hajime Nakagawę,

  • I-178 pod dowództwem Hidejiro Utsuki,

  • I-180 pod dowództwem Toshio Kusaki.

Wszystkie trzy okręty podwodne zostały zatopione w trakcie wojny.

  • I-177 został zatopiony przez USS Samuel Miles S. w dniu 3 października 1944 r.,

  • I-178 został zatopiony przez USS Patterson w dniu 25 sierpnia 1943 r.,

  • I-180 został zatopiony przez USS Gilmore w dniu 26 kwietnia 1944 r.

Wydawać by się mogło, iż odpowiedzialni za ten bestialski atak zostali należycie ukarani. Badania prowadzone w latach 1944 i 1948 wykazały, iż dowódcy Kasaka i Nakagfawa przed zatonięciem swych okrętów zostali wcześniej przeniesieni na inne jednostki. Podejrzenie padło właśnie na tych dwóch dowódców. Kilku badaczy, analizując dostępne materiały, podejrzewało, iż ataku dokonał Nakagawa na I-177, jednak nie byli tego w stanie ustalić ponad wszelką wątpliwość. Sprawa ataku na okręt szpitalny HMAHS Centaur została zamknięta 14 grudnia 1948 roku bez jednoznacznego wskazania winnego.

Historycy podzielili się w swych ocenach tego, który dowódca był odpowiedzialny za ten atak. George Hermon Gill w swojej książce „Royal Australian Navy, 1942/45” opublikowanej w 1968 roku obarczał za atak zarówno I-178 jak i I-180. Jürgen Rohwer niemiecki historyk wojskowości w książce pt. „Kalendarium wojny na morzu” obarczył winą za storpedowanie Centaura okręt podwodny I-177. Rohwer swoje oskarżenie oparł na japońskim raporcie, który stwierdzał, iż to właśnie I-177 zaatakował i zatopił 14 maja 1943 roku okręt szpitalny w rejonie, w którym przebywał Centaur.

Japoński kontradmirał Kaneyoshi Sakamato pokazał Rohwerowi ów raport i potwierdził, że Nakagawa na I-177 był odpowiedzialny za atak na Centaura.

Kontradmirał Kaneyoski Sakamoto w wydanej w 1979 roku książce pt. „Historia Submarine Warfare” jeszcze raz potwierdził winę Nakagawy. Publikacja Sakamoto jest w historii japońskiej floty uważana za oficjalne przyznanie się do storpedowania Centaura.

Nakagawa nie chciał rozmawiać na temat ataku na Centaura w następstwie dochodzenia prowadzonego w tej sprawie na koniec II wojny światowej. Nie starał się nawet bronić lub odrzucić oskarżenia, które padły ze strony Rohwera i Sakamoto. Zmarł w 1991 roku. Nikt za tę tragedię nigdy nie odpowiedział.

-------------------------

3 Konwencja w sprawie zastosowania do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej (X konwencja haska), Haga, 18 października 1907 r. (Prawo międzynarodowe i historia dyplomatyczna. Wybór dokumentów, wstęp i opracowanie L. Gelberg, PWN, Warszawa 1954, t. I, s. 269 – 273)


Szum medialny

Media w Australii o ataku na okręt szpitalny zostały powiadomione 17 maja, ale na prośbę władz z publikacją wstrzymały się do południa 18 maja, dopóki informacja a ataku nie została ogłoszona w South Wes Area Pacific General oraz w parlamencie przez premiera Johna Curtina.

Wiadomość o ataku pojawiła się na pierwszych stronach gazet na całym świecie w „The Times”, „The New York Times” czy „Montreal Gazette”. Politycy wezwali społeczeństwo do większego wysiłku w walce z Japonią. Centaur stał się symbolem determinacji Australii w pokonaniu brutalnego i bezkompromisowego wroga.

Rząd australijski postanowił wydrukować plakaty przedstawiające katastrofę z hasłem „Pomścij pielęgniarki”. Wzywano Australijczyków do zakupu obligacji wojennych i zaciągania się do wojska.

Siostra Kathleen Drynan opatruje żołnierza uratowanego z storpedowanego okrętu szpitalnego Centaur. / Zdjęcie: Queensland Digital Library enc.slq.qld.gov.au)

Część społeczeństwa postanowiła przeprowadzić ogólną kwestę w celu sfinansowania budowy nowego okrętu szpitalnego. Radni z Caulfied postanowili za kwotę 2000 £ AU zakupić utracony sprzęt medyczny. Natomiast pracownicy Ansett Airways zobowiązali się do oddania zapłaty za przepracowane godziny również z przeznaczeniem na odbudowę jednostki.

Z biegiem czasu zaczęły się pojawiać teorie usprawiedliwiające zaatakowanie Centaura. Pierwsza teoria głosi, iż Nakagawa nie wiedział, że atakuje okręt szpitalny, a zatopienie jednostki było nieszczęśliwym wypadkiem. Pogląd ten popierało kilku japońskich oficerów, wśród nich Zenji Orita, który objął dowództwo na I-177 po Nakagawie. Orita twierdził, że nic nie słyszał od załogi o ataku na okręt szpitalny i jeśli I-177 świadomie zaatakował Centaura, załoga musiałaby powiadomić o tym fakcie nowego dowódcę.

Druga teoria głosi, że szpieg japoński mógł zaobserwować podczas pobytu okrętu w Sydney, iż na jego pokładzie są żołnierze w zielonych mundurach i taką informację przesłał do Japonii. Dowództwo japońskie miało stwierdzić, że jest to złamanie konwencji haskiej z 1907 roku. W rzeczywistości byli to kierowcy pogotowia, którzy mogli mieć przy sobie broń. Teoria ta zakłada, że obserwator mógł się pomylić i wyciągnąć błędne wnioski. Wadą tej teorii jest fakt, w jaki sposób Nakagawa mógł określić trasę okrętu i czyhać w określonym miejscu, by zaatakować Centaura.

Inną teorią jest pogłoska, że podczas pierwszego rejsu Centaur przywiózł żołnierzy do Nowej Gwinei, a z powrotem do Australii zabrał jeńców japońskich na przesłuchania, co w konsekwencji było uzasadnionym powodem do zaatakowania okrętu.

Pojawiła się również teoria stwierdzająca, że Nakagawa był w pełni świadomy, że jego celem był okręt szpitalny i postanowił zatopić go niezależnie albo z własnej inicjatywy, albo błędnych interpretacji. Historycy, analizując patrol Nakagawy, ocenili, iż zbliżał się on ku końcowi, a jedynym zatopionym okrętem wroga był 8742 tonowy frachtowiec Limerick. Nakagawa nie chciał wrócić w niesławie i mówić, że udało mu się zatopić tylko jeden okręt, a tak mógł liczyć na pochwałę za zatopienie wrogiego okrętu.

W lutym 1944 roku Nakagawa dowodzący okrętem podwodnym I-37 dopuścił się zbrodni na ocalałych marynarzach z trzech storpedowanych brytyjskich statków handlowych (RMS British Chivalry zatopiony 22-02-1944, RMS Sutlej zatopiony 26-02-1944 i RMS Ascot zatopiony29-02-1944). Nakagawa, broniąc się przed zarzutami, twierdził, iż działał na rozkaz wiceadmirała Shiro Takasu, linia obrony Nakagawy nie znalazła potwierdzenia w rozkazach i został skazany na cztery lata więzienia i osadzony w więzieniu Sugamo jako zbrodniarz wojenny klasy B. Ten czyn pokazał, że Nakagawa był skłonny ignorować prawo wojenne, a tym samym postanowienia konwencji haskiej.


Relacja video z odnalezienia wraku Centaura.

Po wojnie kilka razy próbowano odszukać wrak Centaura, lecz dopiero w 1995 roku ogłoszono, iż jest on położony 9 mil morskich (17 km, 10 min.) od latarni morskiej ma Moreton Island w znacznej odległości od ostatniej znanej pozycji. Podczas prezentacji wraku przedstawiono materiały z wraku, który leżał 170 metrów (560 stóp) pod wodą. Tożsamość okrętu została potwierdzona przez US Navy, Queensland Maritime Museum i Wear Australian Memorial. Ostatecznie znalazca Donald Denni został uznany za fałszerza, a odnaleziony statek okazał się 55-metrowym (180 stóp) frachtowcem MV Kyogle.

Następna próba odnalezienia wraku została podjęta w 2009 roku. 20 grudnia ogłoszono, że okręt został znaleziony, a wrak spoczywa 20o16,98`S 153o59,22`E 30 mil morskich od Moreton Island na głębokości 2059 metrów (6755 stóp). Dzięki zdalnie sterowanemu pojazdowi (ROV) zespół poszukiwawczy rozpoczął prace mające na celu dokumentację wraku. Dzięki pojazdowi ROV wykonane zostały fotografie potwierdzające autentyczność odnalezienia wraku, był to Cantaur. Podczas czterech eksploracji zebrano 24 godziny materiału wraz z licznymi zdjęciami. Zostały dostrzeżone charakterystyczne cechy Centaura m.in., czerwony numer identyfikacyjny, dzwon okrętowy, oznaczenia charakterystyczne dla okrętu szpitalnego.

Podczas ostatniej eksploracji dzięki pojazdowi ROV 12 stycznia 2010 r. położono na dziobie Centaura tablicę pamiątkową.

Witold Rychter

 

Przebieg służby okrętu podwodnego I-177

28 grudnia 1942:
I-177zakończenie budowy okrętu w stoczni Kobe Kawasaki i zarejestrowanie gotowej jednostki w Sasebo Naval District. Okręt przypisany został do Kure SubRon. Dowódcą zostaje LtCdr Nakagawa Hajime (dawniej CO I-4).

25 lutego 1943:
Okręt zostaje przeniesiony do SubDiv 22 którym dowodzi kontradmirał (później wiceadmirała), Daigo Tadashige.

15 marca 1943:
Okręt przeniesiony został SubDiv 22, SubRon 3 wraz z I-178 i I-180.

30 marca 1943:
I-177 wyrusza z Kure do Truk z I-178.

07 kwietnia 1943:
Przybywa na Truk.

10 kwietnia 1943:
I-177 wyrusza z Truk na swój pierwszy patrol bojowy. Okret patrolować będzie wschodnie wybrzeże Australii wraz z I-178 i I-180.

26 kwietnia 1943:
20 mil na wschód od Cape Byron, w pobliżu Brisbane I-177 storpedował 8724-tonowy brytyjski frachtowiec Limerick 28-54S, 153-54E. Limerick płynął w konwoju z eksoretą, która zaatakowała bombami głębinowymi I-177 nie uszkadzając okrętu.

14 maja 1943:
24 mil ENE od North Stradbroke Island I-177 obiera kurs na Brisbane. O 0410 dowódca Nakagawa atakuje okręt szpitalny Centaur płynący z Sydnej przez Cairns do Portu Moresby na Nowej Gwinei 333 osobami na pokładzie. Centaur tonie w przeciągu trzech minut. I-177 wynurza się lecz kmdr Nakagawa nie podejmuje żadnych działań ratunkowych na rzecz rozbitków.

15 maja 1943:
Trwają poszukiwania ocalałych rozbitków po ataku na okręt szpitalny Centaur. Poszukiwania prowadzi m.in., okręt wojenny USS Mugford. Odnajduje 64 żywych rozbitków.

3 maja 1943:
Powrót do Truk.

14 czerwca 1943:
Okręt wyrusza z Truk do patrolowania wschodniej części Australii. Jest to drugi bojowy patrol I-177.

24 lipca 1943:
I-177Przybywa na Rabaul, skąd będzie prowadził misje transportowe Lae i Sio na Nowej Gwinei.

30 czerwca 1943:
Zaraz po przybyciu do wyznaczonego obszaru I-177 jest skierowany do obszaru między Nowym Gruzji i Santa Isabel w celu ataku na siły wroga podczas lądowania pod Rendova.

06 lipca 1943:
Okręt przybywa do wyznaczonego rejonu patrolowania.

20 lipca 1943:
SubRon 3 przeniesiono do Southeast Area Fleet.

24 lipca 1943:
Przybywa na Rabaul.

09 sierpnia 1943:
I-177 Wyrusza do Lae na Nowej Gwinei z pierwszą misją zaopatrzeniową.

24 sierpnia 1943:
Dociera z drugą misją zaopatrzeniową do Lae.

30 sierpnia 1943:
Zwolnienie w Rabaul ze stanowiska dowódcy kmdr Nakagawa. Nowym dowódcą zostaje LtCdr (później kapitan, JMSDF) Orita Zenji (dawniej CO RO-101). Cdr Nakagawa obejmuje później dowództwo na okręcie podwodnym I-37.

01 września 1943:
Wyrusza z Rabaul do Lae z trzeciej misji zaopatrzeniową.

03 września 1943:
Dociera do Lae, przekazuje ładunek i odpływa.

04 września 1943:
Okręt uczestniczy w operacji Allied - Inwazja na Lae na Nowej Gwinei

05 września 1943:
Powrót do Rabaul.

10 września 1943:
I-177 wyrusza z Rabaul na czwartą misją zaopatrzeniową do Lae.

13 września 1943:
Dowódca Orita odbiera sygnał z rozkazem by I-177 przeprowadził atak na siły wroga lądujące w Finschafen na Nowej Gwinei.

14 września 1943:
I-177 bezskutecznie atakuje alianckie okręty. Kapitan Orita ukrywa okręt przed atakującymi go niszczycielami na głębokości 330 m. Do ukrycia wykorzystuje również zasadę termokliny, by okręt nie był wykryty przez sonar.

15 września 1943:
SubRon 3 zostaje rozwiązany, SubDiv 12 jest bezpośrednio przeniesiony do szóstej floty.

17 września 1943:
Powrót do Rabaul w celu przygotowania okrętu do misji transportowych.

21 września 1943:
Wypłynięcie z Rabaul do Finschafen na Nowej Gwinei w celu uruchomienia pierwszej misji transportowej.

22 września 1943:
W czasie rejsu I-177 jest przekierowywany do ataku na siły wroga które lądują w obszarze Finschafen. W celu szybszego dotarcia w rejon w którym jest koncentracja amerykańskich okrętów desantowych część ładunku zostaje wyrzucona za burtę.

23 września 1943:
Okręt otrzymuje rozkaz rozpoznania miejsca lądowania wrogich sił ale nie atakowania.

24 września 1943:
O zachodzie słońca okręt przybywa do Finschafen i rozładowuje resztę ładunku pomiędzy licznymi atakami z powietrza.

25 września 1943:
Przed opuszczeniem Finschafen I-177 po raz kolejny dokonuje rekonesansu miejsca lądowania wroga i sprawdza ilość zgromadzonych przez Amerykańów sił.

26 września 1943:
Powrót do Rabaul.

02 października 1943:
Wypłynięcie z Rabaul na pierwszą misją z zaopatrzeniem do Sio.

04 października 1943:
Okręt przybywa do Sio i rozładowuje ładunek.

10 października 1943:
I-177 przybywa do Sio z drugą misją zaopatrzeniową a następnie wraca do Rabaul.

12 października 1943:
Amerykanie przeprowadzają największy nalot na bazę japońską na Rabaul. 349 samolotów (87 B-17 – B-24, 114 B-25, 12 RAAF "Beaufighter" i 125 P-38 "Lightning" startujących z lotnisk na Nowej Gwinei oraz Australii). I-36, I-38, I-176, I-177, RO-105 i RO-108 były zacumowane na głębokiej wodzie. Kiedy lotnictwo alianckie zbombardowało port, I-177 i większości innych okrętów podwodnych dla bezpieczeństwa szybko zanurzyły się. Tylko I-180, zacumowany przy molo gdzie przechodził remoncie, został trafiony przez bombę, ale nie zatonął.

21 października 1943:
Trzecia misja z zaopatrzeniem do Sio.

28 października 1943:
Czwarta misja z zaopatrzeniem do Sio.

4 listopada 1943:
Piąta misja z zaopatrzeniem do Sio.

11 listopada 1943
Szósta misja z zaopatrzeniem do Sio.

22 listopada 1943:
Siódma misja z zaopatrzeniem do Sio.

24-25 listopada 1943:
Bitwa off Cape St George:

W pobliżu Cape St George na New Britain niszczyciele Amagiri, Yugiri, Onami, Makinami i Uzuki transportujące wojsko do Buka, poza Bougainville zostały przechwytywane przez okręty amerykańskie i zatopione. I-177 przybywa z Rabaul i ratuje 279 rozbitków. Inny okręt podwodny I-181 ratuje 11 rozbitków.

26 listopada 1943:
Cape St George. Lockheed PV-1 "Ventura" średni bombowiec z VP-138 atakuje I-177.

05 grudnia 1943:
Ósma dostawa z zaopatrzeniem do Sio.

14 grudnia 1943:
Dziewiąta dostawa z zaopatrzeniem do Sio.

17 grudnia 1943
Dziesiąta misja z zaopatrzeniem do Sio.

18-20 grudnia 1943:
Patrol na południe od Marcus Bay, New Britain.

25 grudnia 1943:
Jedenasta misja z zaopatrzeniem do Sio.

30 grudnia 1943:
Okręt przybywa do Garove.

03 stycznia 1944:
Okręt wyrusza do Rabaul.

5 stycznia 1944:
I-177 przeniesiony zostaje do SubRon 1.

08. Stycznia 1944:
O zachodzie słońca, przybywa na Sio z dostawą zaopatrzenia. I-177 nawiązuje kontakt z wojskami lądowymi w Sio w celu wyładowania zaopatrzenia na barki Daihatsu.

Po odejściu I-177 zostaje wykryty i zaatakowany bombami głębinowymi. Okręt schodzi na 200 metrów i unika jakichkolwiek uszkodzeń.

09 stycznia 1944:
I-177 zwraca zanurzony do Sio, ale napotyka kutry i w obawie przed wykryciem wraca do Sio następnej nocy by zabrać na swój pokład pasażerów.

15 stycznia 1944:
I-177Przybywa do Rabaul, ale kilka dni później IJN zdecyduje się porzucić Rabaul jako bazę okrętów podwodnych. I-177 zostaje przebazowany do Truk.

18 stycznia 1944:
Przybywa na Truk.

20 stycznia 1944:
Okręt wyrusza z Truk do Sasebo.

27 stycznia 1944:
Przybywa do Sasebo.

23 lutego 1944:
LtCdr Watanabe Masaki przejmuje dowodzenie od LtCdr Orita.

25 lutego 1944:
I-177 zostaje przeniesiony do Floty Northeast.

22 marca 1944:
Okręt wyrusza do Sasebo.

25 marca 1944:
I-177 przybywa do Ominato.

11 kwietnia 1944:
Przebozowanie okrętu z Ominato na Aleutu.

27 maja 1944:
Powrót do Ominato.

08 czerwca 1944:
Wypłynięcie z Ominato na swój trzeci patrol ku wschodnim Kurylom.

22 czerwca 1944:
Powrót do Ominato.

23 czerwca 1944:
Okręt wyrusza do Ominato.

25 czerwca 1944:
I-177 zawija do Yokosuki.

10 sierpnia 1944:
SubDiv 22 zostaje rozwiązany a I-177 przeniesiony do SubDiv 34.

19 września 1944:
I-177 wyrusza z Kure na swój czwarty patrol. I-177 podczas patrolu dociera do Palaus, Halmahery, NEI i Mindanao oraz Filipin.

24 września 1944:
Przybywa do wyznaczonego obszaru patrol na Palau, ale w międzyczasie zostaje przekierowany na rozpoznanie Ulithi.

01 października 1944:
I-177 wraca z Ulithi. Wieczorem okręt podwodny zostaje wykryty i zaatakowany. Bliski wybuch torpedy spowodował poważne uszkodzenie okrętu.

03 października 1944:
Kapitan WV Saunders z USS Hoggatt Bay (CVE-75) zaatakował bombami głębinowymi I-177. Pierwsza salwa z "jeża" składała się z 24 pocisków, druga salwa zrzucona 12 km od pierwszego kontaktu najprawdopodobniej przypieczętowała los I-177. Jednostka amerykańska poinformowała o zatopieniu japońskiego okrętu podwodnego na 07-48N, 133-28E.

04 października 1944:
I-177 nie odpowiada na wysyłane wezwanie drogą radiową, aby powrócić do portu macierzystego po zakończeniu rozpoznania z Ulithi.

18 listopada 1944:
Okręt podwodny I-177 uznany został za zaginiony w obszarze Palaus. Kapitan Matsumura promowany pośmiertnie został o dwa stopnie do rangi wiceadmirała a LtCdr Watanabe pośmiertnie promowano na stopień komandora.

01 marca 1945:
Okręt zostaje skreślony z listy Marynarki Wojennej.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież