A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 5453

Cesarska Marynarka Wojenna przystępując do wojny ze Stanami Zjednoczonymi posiadała dwa super pancerniki typu Yamato: Musashi i Yamato. Trzeci okręt tego typu budowany od 1940 roku w stoczni Yokosuka Shinano miał tworzyć razem z pozostałymi okrętami trzon floty japońskiej. Swoistą triadę superpancerników. Pancerniki uznawane za niezatapialne miały być wystarczającą siłą uderzeniową przeciw okrętom amerykańskim czy brytyjskim operującym na dalekim wschodzie. Niestety w związku z trudnościami z zaopatrzeniem i brakiem surowców 12 grudnia 1940 roku prace stoczniowe na Shinano zostały wstrzymane. W 1942 roku podjęto decyzję, aby kontynuować budowę okrętu lecz nie jako pancernik a lotniskowiec.

Przebudowa Shinano

Budując lotniskowiec konstruktorzy oparli się na prawie ukończonym kadłubie, zachowując wyporność oraz pierwotne wymiary. W ciągu dwóch lat okręt mocno zmodyfikowano. Miejsce potężnej artylerii głównej oraz część opancerzenia zajęły dodatkowe zbiorniki paliwa o dużej pojemności oraz magazyny części zamiennych, gdyż okręt miał pełnić funkcję pływającego centrum zaopatrzenia dla mniejszych lotniskowców.

Przebudowa Shinano jak i budowa Yamato i Musashi była trzymana w ścisłej tajemnicy. Wybudowano wysoki płot z trzech stron doku Graving, gdzie okręt był budowany oraz do minimum ograniczono przebywanie w miejscu budowy pracowników, starając się tylko korzystać z pracowników zatrudnionych w stoczni. Za przekazanie jakichkolwiek informacji o okręcie groziła kara śmierci. W rezultacie Shinano stał się jedynym oficjalnie nie sfotografowanym okrętem podczas budowy. Znane są dwie oficjalne fotografie. Jedna wykonana 1 listopada 1944 roku przez rozpoznawczy samolot B-29 Boeing Superfortress z wysokości 9800 metrów oraz druga zrobiona z pokładu holownika podczas pierwszych prób morskich, które odbywały się w Zatoce Tokijskiej.

Ostateczna decyzja o przebudowie i dokończeniu Shinano zapadła po klęsce jaką odniosła flota japońska podczas czerwcowej bitwy pod Midway w 1942 roku. Utrata aż czterech lotniskowców, była bardzo dotkliwa i dlatego chciano jak najszybciej zastąpić utracone okręty nowymi.

Kadłub Shinano był wyposażony w część urządzeń. Zamontowano również pancerz boczny i górny. Cesarska Marynarka Wojenna postanowiła iż lotniskowiec będzie silnie opancerzony. Zdecydowano również o opancerzeniu dodatkowych zbiorników paliwa i magazynów amunicji.

Shinano podczas pierwszych prób morskich odbywających się w Zatoce Tokijskiej na tydzień przed wypłynięciem w stronę Kure. / Zdjęcie: Marine Engineer Hiroshi Arakawa Ishikawajima Shipyard

Największy lotniskowiec II wojny światowej

19 listopada 1944 roku okręt wszedł do służby i włączony został w skład floty japońskiej. Okręt wypłynął w swój pierwszy rejs z Yokosuki do stoczni w Kure, gdzie miało nastąpić jego ostateczne wyposażenie. Zamontowane miały zostać m.in., drzwi grodzi wodoszczelnych. W Kure miała zostać również przeszkolona załoga. W Yokosuka załadowano 50 nowych samolotów-pocisków kamikadze MXY7 Ohka. W ostatnim roku wojny wyprodukowano ich w sumie 755. Na pokładzie Shinano samoloty-pociski kamikadze Ohka stanowiły większość zbudowanych w tym czasie. Zostały załadowane do hangaru, który mógł pomieścić 120 samolotów.

Personel US Military próbuje rozbroić samolot-pocisk kamikaze Yokosuka MXY7 Ohka z ogromną 2600 funtowa głowicą. / Zdjęcie: US Navy

Gdy okręt podniósł kotwicę i wypłynął z portu Dowództwo Marynarki Wojennej Japonii nie wiedziało że rozkaz wypłynięcia został przechwycony i rozszyfrowany przez wywiad amerykański. Dowództwo US Navy, US Army i Army Air Forces zaczęło się zastanawiać jak wykorzystać tą wiadomość i zatopić Shinano. Admiralicja zdawała sobie sprawę że zatopienie tego okrętu będzie miało istotne znaczenia dla dalszych losów wojny na Pacyfiku.

Eskortę lotniskowca stanowiły trzy niszczyciele: Isokaza, Yukikaze, i Hamakaze. Okręty wróciły z bitwy o Leyete i wymagały przeprowadzenia niezbędnych napraw a załogi powrotu do zdrowia. Wniosek Abe by Shinano pozostał w porcie jeszcze kilka dni został odrzucony przez admiralicją, która chciała by okręt wypłynął zgodnie z planem. O 1800 grupa lotniskowcowa w dniu 28 listopada wypłynęła do Kure.

Szczegółowy szkic Shinano wykonany przez Shizuo Fukui, 20 września 1952 roku. / Zdjęcie: US Navy

Shinano okręt ze stali i betonu

Okręt o długości 256 metrów posiadał opancerzony pokład startowy dla samolotów. Wyspa wzorowana była na lotniskowcach typu Taiho. Pokład lotniczy był w stanie wytrzymać uderzenie 500 kg (1100 funtów) bomby lotniczej. Wykonany został z dwóch warstw stali a przestrzeń pomiędzy nimi wypełniono materiałami absorbującymi uderzenie. Lotniskowiec był w stanie przewozić aż 720.000 litrów paliwa lotniczego. Samoloty były umieszczone w jednym hangarze o długości 153,4 m i szerokości 33,8 m. Samoloty dostarczane były na górny pokład przez dwie windy umieszczone na początku i końcu hangaru.

Shinano nie tylko był największym lotniskowcem jaki wówczas zbudowano ale również najlepiej opancerzonym. Zbiorniki paliwa osłonięte były płytami stalowymi oraz warstwą lanego betonu. Tak opancerzony okręt nie obawiał się ataku bombowców nurkujących startujących z pokładów amerykańskich lotniskowców gdyż te nie były w stanie zabrać bomb o większym wagomiarze. Realnym zagrożeniem były tylko bombowce startujące z lotnisk lądowych oraz okręty podwodne.

Uzbrojenie lotnicze składało się z:

  • - 18 samolotów myśliwskich Mitsubishi A7M Reppu (w tym 2 rezerwy),
  • - 18 samolotów torpedowych Aichi B7A Ryusei (w tym 2 rezerwy),
  • - 6 samolotów rozpoznawczych Nakajima C6N Saiun (w tym 1 rezerwy),
  • - 120 samolotów rezerwy, która miała służyć do uzupełnienia strat bojowych z towarzyszących lotniskowców.

Do obrony bezpośredniej okręt miał zamontowane:

  • - 16 dział przeciwlotniczych 127 mm, Typ 89 L/40, (maksymalny zasięg 16.100 m, maksymalny pułap 9440 m),
  • - 12 wyrzutni niekierowanych przeciwlotniczych pocisków rakietowych kal. 120 mm (waga każdej rakiety to 22,5 kg, maksymalna prędkość 200 m/s. Maksymalny zasięg 4800 m),
  • - 22 przeciwlotnicze karabiny maszynowe kal 13 mm,
  • - 145 działek przeciwlotniczych 25 mm L/60 Typ 96 L/60 (efektywny zasięg rażenia 1500-3000 m, skuteczny pułap 5500 m, 110-120 strzałów na minutę). Mimo dużej ilości działek broń była bardzo niecelna i mało efektywna przy szybko poruszającym się celu jakim był wrogi samolot.

Atak na Shinano

W dniu 29 listopada 1944 roku zaledwie dziesięć dni po wejściu do służby, podczas przeprowadzania prób eksploatacyjnych lotniskowiec został zauważony przez amerykański okręt podwodny USS Archerfish (SS-311). Dowódca USS Archerfisha komandor Joseph F. Enright prowadził akcję poszukiwawczą na tym akwenie, poszukując załogi z zestrzelonego B-29. Lotniskowiec wraz z eskortującymi go czterema niszczycielami płynął jednak za szybko dla amerykańskiego okrętu. Joseph F. Enright poczekał aż zapadnie zmrok i postanowił doścignąć uciekające mu okręty japońskie.

Załoga USS ArcherFish jedenaście miesięcy przed atakiem na Shinano. Zdjęcie wykonane na Camp Dealey (Guam) w Boże Narodzenie 1944 roku. / Zdjęcie: Wykonane przez dowódcę Josepha F. Enrighta

Dowódca Shinano Toshio Abe obawiając się zagrożenia ze strony okrętów podwodnych rozkazał by płynąć zygzakiem. Lotniskowiec mając problemy techniczne musiał zredukować prędkość płynąc z podobną prędkością do USS Archerfisha. Amerykański okręt nie byłby w stanie doścignąć lotniskowca gdyby nie manewry zygzakowania. Enrightowi udało się dopłynąć do okrętów japońskich i wyjść na kurs przecięcia. Wtedy obserwując przez peryskop Enright zobaczył jak jeden z japońskich niszczycieli skręca bezpośrednio w kierunku USS Archerfisha. Obawiając się że okręt został zauważony natychmiast wydał rozkaz alarmowego zanurzenia by jak najszybciej zejść na bezpieczną głębokość. Na pokładzie Archerfisha wszyscy w napięciu oczekiwali eksplozji bomb głębinowych. Niszczyciel przeszedł nad okrętem nie zauważając USS Archerfisha.

Dowódca USS ArcherFish Joseph F. Enright.
Zdjęcie wykonane w marcu 1945 roku, cztery miesiące
po zatopieniu Shinano. / Zdjęcie: US Navy

Cmdr. Enright wydał rozkaz do ataku z dystansu zaledwie 1400 metrów. Wystrzelono w kierunku lotniskowca 6 torped, z których cztery trafiły w prawą burtę: trzy w śródokręcie, czwarta w część rufową. Spowodowało to narastający przechył. Potężne wybuchy wstrząsnęły okrętem. Kapitan Toshio Abe zlekceważył atak, ufając nadmiernie w silne opancerzenie. Przez wyrwy w kadłubie do wnętrza wlewały się tysiące litrów wody. Na rozkaz dowódcy okręt nadal płynął z dużą prędkością powodując iż woda gwałtowniej wdzierała się do środka. Był to poważny błąd, gdyż w krótkim czasie okręt nabrał 10 stopniowego przechyłu na prawą burtę. Mimo wypompowywania wody przechył wzrósł do 13 stopni a o 330 przechył wynosił już 15 stopni. Kapitan Abe dla zrównania przechyłu wydał rozkaz zalania pustych zbiorników na lewej burcie. Zmniejszyło do chwilowo przechył do 12 stopni, niestety okręt nadal nabierał wody i o 500 wydany został rozkaz by pracowników cywilnych będących na lotniskowcu przenieść na okręty eskorty. Prędkość okrętu wynosiła wtedy tylko 10 węzłów a przechył 13 stopni. O godzinie 600 przechył wynosił już 20 stopni, zalana została kotłownia a z braku pary o 700 wyłączono silniki. Abe próbował jeszcze wziąć okręt na hol przez dwa niszczyciele Hamakaze i Isokaza lecz pierwsze hole zostały prawie natychmiast zerwane. Druga próba została przerwana ze względu na rosnący przechył. O 000 przechył sięgnął ponad 20 stopni, a o 1018 Abe wydał rozkaz opuszczenia okrętu, gdy pokład lotniczy dotykał lustra wody. Shinano przewrócił się i o 1057 zatonął (32o07`N, 137o04`E). Okręt był 105 km od najbliższego lądu i spoczął na głębokości około 4000 metrów. Razem z kapitanem Abe, który nie chciał opóścić okrętu zginęło 1435 marynarzy, oficerów i pracowników cywilnych, w sumie uratowano 1080 osób. Osoby znajdujące się w wodzie i będące blisko tonącego okrętu zostały zassane przez wdzierającą się szybami wind wodę do głównego hangaru. Setki osób zmagało się z wciągającym ich z powrotem do statku prądem.

Wszyscy uratowani przewiezieni zostali na wyspę Mitsukojima, gdzie przebywali do stycznia 1945 roku. Początkowo US Naval Inteligence nie wierzyło kapitanowi Enrightowi iż udało mu się zatopić lotniskowiec. Po przedstawieniu szkiców zaatakowanej jednostki błędnie sklasyfikowano ją jako typ Hayatake (28.000 ton).

USS Archerfish przez nikogo nie atakowany bezpiecznie odpłynął. Groźba użycia tego wielkiego lotniskowca w boju została udaremniona. Był to sukces Departamentu Wojny, USAAF i całej US Navy. Komandor Joseph F. Enright wraz z załogą wykazali się wytrwałością i konsekwencją w tropieniu a później zatopieniu wrogiego okrętu. Nie ma wątpliwości iż był to w dużej mierze łud szczęścia, ale szczęście sprzyja lepszym. W tym starciu komandor Joseph F. Enright pokonał kapitana Toshio Abe, który zbytnio zawierzył w pancerz okrętu oraz mit o niezatapialności okrętów typu Yamato, którym w części był lotniskowiec Shinano.

Powojenna analiza zatonięcia Shinano

Amerykańska Marynarka Wojenna dokonując powojennej analizy zatonięcia lotniskowca wykazała iż posiadał poważne wady konstrukcyjne. Szczególnie źle zaprojektowane zostało połączenie między pasem opancerzenia kadłuba nad linią wodną a wybrzuszeniem chroniącym okręt przed atakiem torpedowym. Właśnie na tej linii eksplodowały wszystkie torpedy wystrzelone z Archerfisha powodując tak duże zniszczenia. Ponadto na okręcie nie przetestowano wodoszczelności przedziałów co miało jak się okazało istotne znaczenie przy nabieraniu przez okręt wody. Szczególnie po decyzji Abe by okręt po ataku torpedowym nadal płynął z pełną prędkością.

Dopiero po zakończeniu wojny Amerykanie dowiedzieli się o zatopieniu przez Enrighta Shinano. Musiano uaktualnić tonaż zatopionych przez Archerfisha okrętów japońskich.

Zatopienie Shinano było jednym z największych sukcesów okrętów podwodnych podczas II wojny światowej i już na pewno największym który przypadł Amerykanom.


 

Niektóre dane taktyczno-techniczne

Stocznia: Yokosuka
Położenie stępki: 4 maja 1940
Wodowanie: 8 października 1944
Wejście do służby: 19 listopada 1944
Zatopiony: 29 listopada 1944
Wyporność: standardowa: 65.800 ton (wg niektórych źródeł 64.800 ton)
pełna: 69.151 ton (wg niektórych źródeł 68.059)
Długość: 265,8 m
Szerokość: 36,3 m
Zanurzenie: normalne: 10,28 m,
maksymalne: 11,67 m
Prędkość maksymalna: 27 węzłów (ok. 50 km / h)
Zasięg: 7200 mil morskich przy prędkości 16 węzłów
Załoga: 2400
Wyposażenie lotnicze: do 120 samolotów rezerwy
42 samoloty wyposażenie własne
Moc: 150.000 SHP (110.000 kW) 12 × Kampon - Kotły parowe
Napęd: 4 turbiny parowe
Model lotniskowca Shinano. / Zdjęcie: globalsecurity.org

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież