A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 2660

Bitwa o konwoje

W dniu 22 czerwca 1941 r. hitlerowskie Niemcy rozpoczęły kolejną wielką operację wojskową, tym razem skierowaną ku wschodniemu, jeszcze niedawno sojuszniczemu państwu. Ogromne sukcesy państw osi w Rosji i trzymanie w szachu Wielkiej Brytanii, zmusiło oba te wielkie mocarstwa, wsparte pomocą Stanów Zjednoczonych, do wzajemnej współpracy i pomocy. 28 września 1941 r. do Moskwy przybyli przedstawiciele brytyjsko-amerykańskiej komisji Panowie Beaverbrook i Harriman. 4 października zostało podpisane, wspólne, alianckie postanowienie dotyczące dostaw sprzętu wojennego do Rosji. Osiem dni później z Wielkiej Brytanii wyruszył pierwszy konwój z pomocą wojskową oznaczony kryptonimem PQ-1. Na pokładach frachtowców znajdowało się 140 czołgów, 100 myśliwców „Hurricane”, 200 pojazdów opancerzonych, 200 działek przeciwpancernych z amunicją i 50 lekkich działek 25 mm wraz z amunicją. Do marca 1942 r. do arktycznych portów w Archangielsku i Murmańsku wpłynęło 110 statków ze sprzętem wojennym tracąc zaledwie jeden transportowiec.

Scharnhorst prawdopodobnie podczas prób w rejonie Brestu w 1941 roku. fot. zbiory Pierre Hervieux
Scharnhorst prawdopodobnie podczas prób w rejonie Brestu w 1941 roku. fot. zbiory Pierre Hervieux

Klęski wojsk hitlerowskich w Rosji oraz coraz śmielsze poczynania aliantów na wodach norweskich1 zmusiły Hitlera do rozważenia planu przerzucenia większych sił do środkowej i północnej Norwegii. Ostateczną jego decyzję przypieczętowały pogłoski o planowanej operacji desantowej w tymże rejonie rozgłaszane przez wywiad angielski. Już 16 stycznia 1942 r. do Trondheim został przebazowany pancernik Tirpitz, tworzący zalążek przyszłej silnej grupy bojowej. 24 lutego dołączyły do niego ciężkie krążowniki Admiral Scheer i Prinz Eugen, który dzień wcześniej został ciężko uszkodzony torpedą przez brytyjski okręt podwodny Trident2. Dowództwo nad pancernikami i niszczycielami objął wiceadmirał Otto Ciliax podnosząc 24 lutego 1942 r. swoją flagę na Tirpitzie.

Artykuł zamieszczony dzięki  uprzejmości czasopisma  Okręty Wojenne
Artykuł zamieszczony dzięki
uprzejmości czasopisma
Okręty Wojenne

Obecność niemieckiej Grupy Bojowej (Kampfgruppe) zmusiła Aliantów do podjęcia kroków, których celem było zapewnienie bezpieczeństwa szlakom żeglugowym na Morzu Barentsa i na Atlantyku3. Na bazujące okręty w Faetenfjordzie i Lofjordzie lotnictwo bombowe wykonało kilka bezskutecznych nalotów,4 a w skład konwojów przydziel ono ciężką grupę osłonową składającą się z pancerników, krążowników i lotniskowca.

Pierwszą operacją tworzącej się Kampfgruppe był wypad przeciwko konwojowi PQ-12 i powrotnemu QP-8. 6 marca zespół w składzie pancernik Tirpitz wraz z niszczycielami Z 25, Paul Jacobi, Hermann Schoemann i Friedrich Ihn opuścił Trondheimfjord i skierował się ku wykrytym transportowcom alianckim. Rezultatem starcia było zatopienie jedynie radzieckiego zbiornikowca Iżora (2815 BRT). Po powrocie do bazy, głównodowodzący flotą, admirał Reader zgłosił propozycję jeszcze większego wzmocnienia składu grupy bojowej oraz zwiększenia liczby lotnictwa rozpoznawczego i bombowego w Norwegii. 21 marca w Lofjordzie rzucił kotwice ciężki krążownik Admiral Hipper, który został wcielony w skład grupy bojowej. Do lipca 1942 r. prowadził w jej strukturze intensywne szkolenia przygotowując się do wspólnej akcji. 22 marca w Trondheimfjordzie znajdowały się: pancerniki Tirpitz i Admiral Scheer, krążowniki ciężkie Admiral Hipper i Prinz Eugen (uszkodzony), niszczyciele Paul Jacobi, Hermann Schoemann, Friedrich Ihn, Z 24, Z 25, Z 26, Z 30 oraz torpedowce T 15, T 16 i T 17. Okręt te stanowiły silną formację mogącą zagrozić każdemu konwojowi. Jednakże z powodu straszliwego braku paliwa do akcji przeciwko alianckiej żegludze używano niszczycieli i okrętów podwodnych bazujących w Kirkenes oraz lotnictwa bombowego. 20 maja, w ramach operacji „Walzertraum”, do Trondheimfjordu została przerzucona kolejna ciężka jednostka – ciężki krążownik Lützow.

--------------------

1 M.in operacje komandosów „Claymore” 4 marca 1941, „Gauntlet” we wrześniu 1941 oraz „Anklet” i „Archery” w grudniu 1941 roku.

2 Prinz Eugen do połowy maja 1942 r. kotwiczył w Lofjordzie, gdzie został prowizorycznie naprawiony i nie brał udziału w działaniach floty. 16 maja 1942 r. powrócił do Niemiec w ramach operacji „Zauberflöte”.

3 26 marca 1942 r. rozpoczęła się operacja, której celem było zniszczenie doku Forme Normandie w St. Nazaire przez staranowanie go niszczycielem Campbeltown. Dok ten stanowił jedyne miejsce remontowe w tymże rejonie dla pancernika Tirpitz, którego wyjścia na Atlantyk obawiała się admiralicja brytyjska.

4 Pierwszy nalot odbył się w nocy z 27 na 28 marca 1942 r. (43 samoloty), kolejne 28/29 marca (34 bombowce z 4 i 5 Grupy Bombowej), 30/31 marca (34 „Halifaxy” z 4 Grupy Bombowej), operacja „Bluebeard” w nocy 27/28 kwietnia (32 „Halifaxy” i 12 „Lancasterów”) i kolejny 28/29 (23 „Halifaxy” i 11 „Lancasterów”).

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież